<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong>« Molecular » projesi  çerçevesinde »</strong></span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong>Projeyi ve  bağlamını daha iyi kavramak için bir kaç unsur:</strong></span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong>Hasköy’deki  Musevi nüfusuna dair:</strong></span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Mayor Sinagogunun tarihi ve  Hasköy’deki Musevi nüfusu hakkında bilgilendirici bir kaç unsur  ziyaretçiye <em>Molecular</em> projesini anlamada yol gösterici olabilir  niteliktedir. Haliç’in karşı kıyısında bulunan Mayor Sinagogu’nun tarihi  İspanya’dan sürülen (1492)Musevilerin bölgeye yerleştiği zamana  dayanır. Hasköy’deki Aman, Kordoba ve Senyora ve Haliç’in karşı  yakasında bulunan Balat’taki Geruş, Messina ve Monrias sinagogları 16.  Yüzyıldan bu yana İstanbul’a yerleşen Sefarat nüfusu tarafından  oluşturulan doku hakkında bize fikir verir.  Bu nüfus,  önemi yadsınamaz olsa da, Hasköy’deki demografik yapının tek bileşeni  değildir.  Kadoş be Kuşta Bene Mikra sinagogu bunun  bir örneğidir; Kudüs’reki kanlı 1834 isyanından kaçıp İstanbul’un  fethinden önce bölgeye yerleşen ailelerin  ( 1642’de gezgin  Samuel Ben David tarafından belirtilmiştir) yanına gelmiş Karayit  cemaatinin varlığını bize hatırlatmaktadır.  Bu  göçlere ek olarak İstanbul içinde gerçekleşen, sonradan Valide Ana  Camii’nin inşa edildiği bölgedeki yangın felaketin uğramış Musevilerinki  gibi seyirler de eklenmelidir ( Avram Galante tarafından Evliya  Çelebi’den alıntılanmıştır “<em>Histoire des juifs</em> <em>de Turquie I</em>”  p.170) </span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong> </strong></span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong>Ticaret ve  zanaat</strong></span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Haliç’in iki  yakasındaki, eski Bizans merdivenlerine de çok yakın olan yerleşkeler  burada en başta gelişen aktiviteler konusunda bizi bilgilendirmektedir.  İlk dönemde, loncalar etrafında toplanan çeşitli mesleklerin teknik  bilgileri hem Saray’ın ve bedestenlerin ekonomisine katkıdan bulunur hem  de ürünleri her biri özel amaçlarla yapılan iskeleler aracılığıyla  Osmanlı İmparatorluğu’nun ticaret yollarına yayılır. </span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"></span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><em>Skala de  los kayikes</em>, Hasköy iskelesi(kaynak: Marie-Christine Bornes Varol, <em>Balat  faubourg juif d'Istanbul</em>, Istanbul, éditions Isis, 1989) </span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;">16. yüzyılda  elden geçirilen iskeleler ve 1852’de Balat’a bağlanan köprünün inşası (<em>Yahudi  Köprüsü, </em>on sene sonunda çıkan bir yangınla yıkılır) Haliç’teki  alış-verişin yoğunluğunu gösterir. Hasköy’ün 16. Yüzyıldan itibaren  tarihi yarımadanın karşısında ve Kasım Paşa’daki eski Musevi  mahallesinin üstlerinde gelişen işçi yerleşimi ve Bizans İmparatorluğu  döneminde (11. Ve 12. Yüzyıllar) kurulan İtalyan yerleşimleri Haliç’in  verimli ticaretine katkıda bulunur. Bu yerleşim bölgesi 1625’ten bu  yana, 11 Musevi cemaatinin yanı sıra, 1 Müslüman, 3 yunan ve 1 ermeni  mahallesinden oluşmaktadır ve toplamda 600’den fazla iş yerine ev  sahipliği yapar. 18. yüzyılın sonuna kadar deniz kenarında bir mesken  bölgesinin oluşmasıyla daha da gelişir.</span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><br /></span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong> </strong></span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong>Haliç’in sanayileşmesi ve  Nüfusun değişimi </strong></span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong> </strong>20. yüzyılın başlarında kuzey  yakasında 72000 m2’lik bir alan kaplayan tersaneler 4500 işçiyi istihdam  etmektedir ( bu tersaneler bugün 2010 kapsamında “Geçici Kentler”  isimli bir sanatsal yerleştirme projesine ev sahipliği yapacaktır).   Önceleri bu tersaneler askeri ihtiyaçları (tekstil vs.)  karşılayan kuruluşların ilgisini çeker. Böylece, 1933 Prost planında  sanayi bölgesi olarak tanımlanan Haliç kıyıları fabrikalar ve  antrepolarla kaplanır ve fizyonomi değiştirir. </span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Haliç  üzerindeki tersaneler (kaynak: <em>Geçici kentler</em>)  Nüfus profili de aynı şekilde büyük bir  değişim gösterir. Bir yandan Pera’nın uzantısında(Şişli, Nişantaşı),  Boğaz kıyılarında (Kadıköy, Kuzguncu, Ortaköy, Bebek) Haliç’in merkezi  konumunu sarsan yeni mahalleler oluşur ve daha zengin aileleri,  kozmopolit bir elit sınıfı çeker.  Öbür yandan, 1908’deki  zorunlu askerlik yasası ve 1. Dünya Savaşı, iki savaş arasında da devam  eden Avrupa yönlü azınlık göçlerine yol açar.   1923  nüfus mübadelesi, 1940 seferberliği (« <em>las vente klasas »</em>),  ezici servet vergisi ve Aşkale’ye zorunlu göçler önemli göç  hareketlerini tetikler.  1948’de İsrail Devleti’nin  kurulmasıyla ülke İstanbul’dan ayrılan Musevi nüfusunun büyük bir  çoğunluğunu içine alır. Bu büyük çaplı göçler 1950’lerde başlayan kırdan  kente önemli göç hareketleriyle eşitlenir. Ticaret açısında  çekiciliğini kaybeden Haliç kıyıları böylece sanayi bölgelerinin  yakınlarında yaşayan işçi sınıfıyla  dolar. </span></span></span>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;">Mayor Sinagogu’nun 30 metre ilerisinde  Haliç’e bakan fabrikalar(imalat makinesi, çikolata).</span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span> <br /> <span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong> </strong></span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong>İstanbul’un yeni vitrini; Haliç.</strong></span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Bugün iki yakada da sadece birkaç tane fabrika  bulunmakta. 1980’lerden beri gerçekleşen atölye ve antrepo yıkımları,  iyileştirme çalışmaları, kıyı şeridindeki yeşil alanların düzenlenmesi  ve müze, konferans merkezi, otel ve üniversite inşaatları Haliç  kıyılarındaki alanların değişimine damga vurmaktadır. </span></span></span>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> İlk önce katran satış yeri daha sonra dökümevi olarak  kullanılan Esgher Sinagogu; Hasköy caddesi, Mayor Sinagogu’undan 30  metre önce. 2000 yılında bina Beyoğlu Belediyesi tarafından, özel bir  girişimciye devredildi, bina renove edildikten sonra turistik bir kafe  olan Safiye Sultan haline geldi. Koç Müzesi binanın 50 metre ilerisinde  bulunmakta. </span></span></span>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;">Bu projeler İstanbul’un  uluslar arası arenada çekiciliğini arttırmaktadır. Tarihi bölgelerdeki  mirasın değerlendirilme çalışmaları, İstanbul<em> 2010 </em>tarafından da  desteklenmiş olabileceği gibi, bu çekiciliğe katkıda bulunmaktadır.  Sanayiye bağlı çekiciliklerini kaybetmiş olan bu gibi bölgeler üzerinde  yapılan değer kazandırma projeleri yerli nüfusun ihracına yol açmasa da  göreceli olarak kentleşme projelerinin dışında kalmalarına sebep  olmaktadır. Hasköy’deki Mayor Sinagogu’nda Serde Spitzer tarafından  gerçekleştirilen <em>Molecular Istanbul </em>sanatsal yerleştirme  projesi ise mütevazı ve mekânın güncel kullanımını dikkate alan  duruşuyla bahsettiğimiz bu projelerden ayrı bir yerde durmaktadır.</span></span></span></p>