<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;">Hasköy Mayor Sinagogu’ndaki Serge Spitzer  « Molecular » Projesi</span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong>Serge  Spitzer’in « <em>Molecular » </em> projesi için tanıtıcı  unsurlar:</strong></span></span></span>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><em>İstanbul </em>2010’un  yenilenen mart ayı kataloğunda Serge Spitzer ‘in Hasköy Mayor  Sinagogu’nda gerçekleştirdiği sanatsal yerleştirme çalışması <em>molecular </em>tanıtılmakta. Eylül 2009’daki basın açılışından<a href="http://null/#_ftn1" title="_ftnref1"><span style="text-decoration: underline;">[1]</span></a> sonra Türk yayın kuruluşlarının İngilizce yayın yapan kolları bu  yerleştirme çalışmasına ilgi gösterdiler. En. Biz de Mart 2010’da iki sefer olmak üzere sergiyi  ziyaret ettik.</span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;">« Zamanla  unutulmuş harika bir şey » aramak için yola çıkan sanatçı 16 Eylül 2009  tarihli <em>Todays Zaman </em>gazetesindeki röportajında mekân seçimini  açıklamış<a href="http://null/#_ftn2" title="_ftnref2"><span style="text-decoration: underline;">[2]</span></a>. « İstiklal Caddesi  üzerindeki mekânsal imkânları uygun sanat galerilerini »  kullanabilecekken, atölye ve antrepolara çevrilmiş bu eski sinagog ona  göre « çok daha İstanbul’lu » bir temsil oluşturuyor, böylece projesini  « çevreden insanlar gelip ziyaret ettiği, gerçek hayat çerçevesinde »  tasarlayabilmiş. Projenin başlangıç noktası sorulduğunda Serge Spitzer  projeyi <em>Todays Zaman </em>gazetesinde, hiç bir kurumun desteğini  almadan tamamen kendi girişimiyle oluşturduğu bir proje olarak tanıtmış.  Gazetecinin « sizce bu proje başka şahıs ve kurumlar tarafından tarih  sinagogun farkına varılmasını ve binanın restorasyonunu sağlayabilir  mi ? »  sorusuna cevap olarak ise gelecekte olabilecekler  hakkında kesin bir şey söylemekten çekinmiş. Bir sonraki hafta Hürriyet  –Daily News <a href="http://null/#_ftn3" title="_ftnref3"><span style="text-decoration: underline;">[3]</span></a> gazetesinde yer alan  haber ise projenin başka bir yönünü gösteriyor. Bu defa Serge Spitzer  projeye önayak olan kişi olarak gösterilen Nilgün Mirze<a href="http://null/#_ftn4" title="_ftnref4"><span style="text-decoration: underline;">[4]</span></a> ile beraber yer alıyor haberde. Mirze  bu çapta bir sanatçının böyle bir yeri « sanatsal ve estetik bir mekâna  çevirmiş olmasından » duyduğu memnuniyeti dile getirmiş. Öte yandan,  İstanbul 2010’un katalogunda <em>molecular İstanbul’un </em>41°- 29°<a href="http://null/#_ftn5" title="_ftnref5"><span style="text-decoration: underline;">[5]</span></a> desteğinden  yararlandığı belirtilmiş, bu kurum ise sitesinde açıkça Mayor  Sinagogu’nun restorasyonu bağış bulunacak sponsorlar arandığını  belirtmiş. Ancak mekânın, burada kaçak yapılar olarak tanımlanmış,  « gerçek hayatı » bu açıdan bakıldığında kültürel mirastan faydalanmayı  engelleyecekmiş gibi duruyor. Bu yerleştirme projesini ziyaret etmek  bizi aynı zamanda Haliç kıyılarında gerçekleşen değişimleri ve alttan  alta <em>İstanbul 2010</em> ile beraber su yüzünde çıkacak çıkar  politikalarını da sorgulamaya da davet ediyor.</span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><em> </em></span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><strong>Eski Mayor  Sinagogu’ndaki <em>Molecular</em> Projesi</strong></span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Mayor Sinagogu’nun <em>midraş </em>bölümünün  1923’de çıkan yangında yıkılmış olması mümkün. Bina bugün atölyeleri,  depolama alanlarını ve bu sanatsal yerleştirmeyi barındırmakta. Burada <em>İstanbul 2010</em> kapsamında bir  projenin yer aldığını sadece bulvar üzerinde yer alan kırmızı işaret  tabelasına bakarak tahmin etmek güç olsa da, sinagogun bölgeseki  varlığını farketmek çok daha zor. Ne kadar silik olsalar da kapının  üzerine işlenmiş İbranice karakterler dışında binanın bakışları üzerine  çekici bir özelliği yok. </span></span></span>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Mayor Sinagog’u girişi (sol taraftan  çekim). Bulvar üzerinde Serge Spitzer’in yerleştirmesini gösteren  kırmızı tabela. </span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Gezimiz, sonunda bir  alüminyum atölyesi ve sergiyi anlatan rehberin bulunduğu koridora  açılan bu kapıdan başlıyor. Yerleştirmenin tanıtımı, üzerinde asılı Türk  Bayrağı’nın belirgin bir şekilde görüldüğü binanın bulunduğu caddeden  başlayarak, önce sinagogun tarihiyle sonra da kauçuk atölyelerinin  gezilmesiyle gerçekleşiyor. </span></span></span>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;">Sinagog’un işlev değişikliği sonucu: kadınlar  kısmının girişi kapatılmış.</span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Babsından miras kalan kauçuk atöylesinde  çalışan Ferat Bey her makinanın işleviyle ilişkilendirerek mekanın sonu  gelmez  tarihini anlatıyor bize.  Bina  1976’da, Ferat bey’in babası tarafından kauçuk atöulyesini buraya  taşımadan önce bir pres makınası yerleştirmek için alınmış. “Ermeni”  usulüyle yapılan botlar üretmek için atölye ilk başta (yaklaşık 1945’de)  Balat kıyısında yer almaktaymış. Üretim daha sonra çeşitlenip ihracata  kayarken(özellikle Balat Yahudi Hastanesi’nde çalışan bir arkadaşının  yardımlarıyla) yurtdışından da makineler getirilmeye başlanmış  (Silindirler İtalya’dan, buhar tankı Almanya’dan ve hammaddeler de  Fransa’dan) Balat’taki sanayi bölgesinin  1984’teki yıkımından sonra imalat burada daha küçük çapta devam etmiş.  Endüstriyel  üretim karşısında el işçiliğiyle ve bilgisiyle ürettikleri halen kalite  üstlünlüğünü korusa da rekabet fiyatlara yansımış bu yüzden Ferat Bey  işini nasıl sürdüreceği konusunda endişeli. Bugün atölyesi kauçuktan ziyade  duvarlarıyla ilgilenen bakışların ilgisini çekiyor. Usta, Nilgün  Mirze’nin gösterdiği ilgiden, İspanya ve İsrail’den gelen kadınların  duygulanımlarından, gelip atölyenin ölçülerini alan bir mimardan ve  duyumlarını aldığı yabancı yatırımlardan bahsediyor. Bu yüzden Serge  Spitzer’in gerçekleştirdiği sanatsal yerleştirme ve sonucunda artan  ziyaretler onu şaşırtmıyor. Kendi bir kaç müşterisinin yanı sıra, yeni  gelen ziyaretçiler daha sonraları yerleştiği belli olan alüminyum dökme  atölyesine geçmeden  önce onlarla seve seve sohbet ediyor. </span></span></span>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;">Alüminyum dökümevi. Kalıplar dizilmiş, fırınlanmaya  hazır bekliyorlar.</span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Serge Spitzer’in  yerleştirmesine giriş az ışık alan bir mekândan gerçekleşiyor.  Sanatçının isteği doğrultusunda florasan ışıklar söndürülmüş. Dışarıya  açılan eski boşluklar muhtemelen işlevsel nedenlerle (depolama)  kapatılmış. </span></span></span>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"></span></span></span></p>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Gözümüz koridordan sızan zayıf ışığa alıştıktan sonra,  cam bilyelerden oluşturulmuş bir halı ve eskiden ayinlerin  gerçekleştiği bölümü fark ediyoruz. İlerledikçe eskiden kalma  tezhiplerin izleri ve oymalarla süslenmiş tahta tavan gözümüze çarpıyor.  Mekânı şimdiki kullanımına uygun bir şekilde düzenlemek için yapılan  değişiklikler de daha belirgin hale geliyor; kadınların bölümüne açılan  ancak şu an duvarla kapatılmış olan giriş de bunlardan bir tanesi. </span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Tavanda Hz. Davud’un yıldızı şeklindeki işleme. Cüruf  briketinden Sinagog’un eski Hekhal’ini kapatan duvar. </span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> Sergi mekânında ayrılmadan önce kauçuk atölyesinde  çalışan usta gelip cam bilyelerden bir tanesini seçip alıyor. Buradan  anlıyoruz ki <em>Molecular İstanbul </em>tarafından yerleştirilen bilyeler  aynı zamanda mekânda imal edilen kauçuk kalıplarının yapımında ölçü  olarak kullanılıyor. Rehber ise bu bilyelerin uğur getireceğine inanıyor. </span></span></span>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<p align="justify"><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><br clear="all" /><a href="http://null/#_ftnref1" title="_ftn1"><span style="text-decoration: underline;">[1]</span></a> Eylül 2010’dan beri basın açılışının  videosuna ulaşmak mümkün  [http://vernissage.tv/blog/2009/09/28/serge-spitzer-molecular-istanbul-mayor-synagogue-istanbul/]         <a href="http://null/#_ftnref2" title="_ftn2"><span style="text-decoration: underline;">[2]</span></a> Todays  Zaman, <em>Contemporary artist Serge Spitzer creates art out of ruins</em>,  16 septembre 2009 [<a href="http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=187177"><span style="text-decoration: underline;">http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&amp;link=187177</span></a>]        <a href="http://null/#_ftnref3" title="_ftn3"><span style="text-decoration: underline;">[3]</span></a><em> City gains  new art center with 'Molecular Istanbul'</em>, Hurriyet &amp; Daily  News, 8 sept. 2009. [<a href="http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=city-gains-a-new-art-center-with-molecular-istanbul-2009-09-08"><span style="text-decoration: underline;">http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=city-gains-a-new-art-center-with-molecular-istanbul-2009-09-08</span></a>].        <a href="http://null/#_ftnref4" title="_ftn4"><span style="text-decoration: underline;">[4]</span></a> Nilgün  Mirze İKSV( İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı) bünyesinde çalışmaktadır. </span></span></span>
<p><span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"> </span></span></span></p>
<span style="color: #808080;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-family: arial,helvetica,sans-serif;"><a href="http://null/#_ftnref5" title="_ftn5"><span style="text-decoration: underline;">[5]</span></a> 41°-29° İstanbul, aynı 41°-2° Barcelona ve 46°-18° Pécs  gibi 2010’da, Avrupa Kültür Başkentleri ağı ortaklığında Avrupa Kültür  Komisyonu’nun kültürel ajandasını takip etmektedir. İstanbul’da kurum  genç sanatçılar ve profesyonelleri <em>Genç Sanat tasarım Merkezleri</em> adı altındaki bir oluşum aracılığıyla desteklemektedir.  Ayrıca  kuruluş fiziki mekânların değerlendirilmesi konusunda, buna Mayor  Sinagogu ve Tarlabaşı’nda bulunan ve bir sanatçı mekânı haline getirmek  istedikleri bir Rum evi de dâhil, çalışmalar yürütmekte. Yaptıkları  projeler internet sitelerinde yayınlanmakta : [<a href="http://www.4129istanbul.org/?page_id=16"><span style="text-decoration: underline;">http://www.4129istanbul.org/?page_id=16</span></a>]</span></span></span>